Anayasa Mahkemesi'nden Gümrük Kanunu'nun 241. Maddesine İlişkin İptal Kararı
Anayasa Mahkemesi, 26 Mart 2026 tarihli ve E: 2025/269, K: 2026/72 sayılı kararıyla, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241. maddesinin birinci fıkrasında yer alan bazı hükümlerin Anayasa'ya aykırı olduğuna hükmederek iptaline karar verdi. Başvurunun Konusu Karar, Hatay 1. Vergi Mahkemesi tarafından yapılan itiraz başvurusu üzerine alındı. İnceleme sonucunda, gümrük mevzuatında usulsüzlük cezası uygulanmasına esas teşkil eden ve idareye ikincil düzenlemeler yoluyla ceza konusu fiilleri belirleme yetkisi tanıyan düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından değerlendirmeye alındı. İptal Edilen Düzenlemeler Mahkeme, Gümrük Kanunu'nun 241. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “...ikincil düzenlemelerle getirilen hükümlere...” ifadesini, Bu ifadeyle bağlantılı olarak uygulanma imkânı kalmayan “...ve bu Kanunda tanınan yetkilere dayanılarak çıkarılan...” ibaresini, Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Kararın Gerekçesi Anayasa Mahkemesi, yaptırıma konu olacak fiillerin ve bunlara uygulanacak cezaların kanunla açıkça belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Kararda, yönetmelik, tebliğ veya genelge gibi idari düzenlemeler aracılığıyla hangi eylemlerin cezalandırılacağının belirlenmesinin, Anayasa'da güvence altına alınan “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine uygun olmadığı ifade edildi. Ayrıca, “ikincil düzenlemeler” kavramının kapsamının belirsiz olması ve bazı düzenlemelerin Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğunun bulunmaması nedeniyle, kişilerin hangi davranışların yaptırıma tabi olduğunu önceden öngörmesinin güçleştiği belirtildi. Kararda Dikkat Çeken Değerlendirmeler Mahkeme, gümrük işlemleri gibi teknik ve sürekli değişen alanlarda idareye belirli ölçüde düzenleme yapma yetkisi verilmesinin tek başına Anayasa'ya aykırı olmadığını ifade etti. Ancak bu yetkinin sınırlarının kanunla açık şekilde çizilmesi ve yaptırıma bağlanan fiillerin vatandaşlar açısından öngörülebilir nitelikte olması gerektiğinin altını çizdi. Kararda ayrıca, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak kişilerin hangi kurallara uymak zorunda olduklarını ve hangi davranışların yaptırım doğuracağını açık, anlaşılır ve erişilebilir şekilde bilmesi gerektiği vurgulandı.